سيد جلال مصطفوى كاشانى
19
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )
ايران از ازمنه باستان و مخصوصا از دوره نهضت علمى اسلامى تا اين زمان و علت اصلى وقفه و ركورد علم در يك قرن اخير و چگونگى زمينهسازىهايى كه از چند قرن پيش براى پيدايش چنين وضعيتى ايجاد نمودهاند و اثبات زيانهاى فاحشى كه از وضع فعلى فرهنگى و علمى عايد كشور و ملت ايران مىشود و بالأخره راه چاره و درمان آن را طى گفتارهايى تحت عنوان « تحولات دانش و فرهنگ در ايران » با دقت و موشكافى شرح خواهد داد . 4 - عرضه كردن قديمترين و جديدترين اطلاعات علمى : به دلايل و جهاتى كه در متن مجله شرح داده خواهد شد ، ما لازم مىدانيم اطلاعات علمى دانشمندان قديم ، مخصوصا دانشمندان قديم ايران را در دسترس خوانندگان عزيز قرار دهيم و دراينباره مباحث برجستهاى از علوم رياضى و هيئت و نجوم و فيزيك و مكانيك و شيمى و تاريخ و جغرافى و روانشناسى و طب و داروسازى را بدون اينكه طبقهبندى و ترتيب معينى براى آنها در نظر بگيريم ، شرح خواهيم داد و مخصوصا سعى خواهيم كرد اين اطلاعات علمى را با معلومات دانشمندان امروزه تطبيق و مقايسه نماييم . اينكه به ذكر چند نمونه از صدها نمونه كه بهتدريج در شمارههاى متوالى مجله درج خواهيم كرد ، مىپردازيم : مثلا اندازه طول سال اعتدالى را آنطور كه خيام رياضىدان عالىقدر سدهء پنجم هجرى در ايران به دست آورده با اندازهاى كه منجمان اروپا از قرن شانزدهم مسيحى تا اين تاريخ به وسيله محاسبه و رصد معلوم كردهاند تطبيق و مقايسه مىنماييم و باز مثلا قوانين انعكاس نور را در آيينههاى مسطح ، محدب ، مقعر ، مخروطى و استوانى آنطور كه ابن هيثم بصرى ( هزار سال پيش ) و كمال الدين ابو الحسن فارسى ( هفتصد سال پيش ) در كتابهاى فيزيك خود شرح دادهاند با آنچه كه امروزه در كتابهاى فيزيك درج شدهاند تطبيق مىكنيم و باز به عنوان نمونه اطلاعاتى كه دانشمندان قديم ايران از جغرافى داشتهاند و نقشههاى جغرافيائى كه شريف ادريسى ( متوفى به سال 560 هجرى ) از آسيا و اروپا و آفريقا رسم كرده ، با آنچه كه ما امروزه دربارهء اين قارهها و اين نقشهها مىدانيم مقايسه مىنماييم و همچنين يكى از صدها مطالب علمى پزشكى مندرج در كتاب قانون ابن سينا ، مثلا رژيم غذايى بيماران مبتلا به سنگ كليه و علل توليد اين سنگها را با آنچه كه در جديدترين كتب پزشكى دراينباره درج شده است مقايسه و تطبيق خواهيم نمود و به همين ترتيب از كليه علوم نمونههايى ذكر مىكنيم و در شرح اين مطالب ، بسيارى از نكات تاريك تاريخ علوم روشن شده ، مخصوصا اسرار مهمى كه پى بردن به آنها جهت دانشپژوهان ، در درجه اول اهميت است براى نخستينبار فاش خواهد شد ، در عين حال مجلهء دنياى علم تازهترين و جالبترين اطلاعات علمى دنيا را نيز در دسترس خوانندگان خود قرار خواهد داد ، تا دانشپژوهان از